حسين علوى مهر
23
روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )
باشد ، و نجات يابيد روز قيامت و سايه گزينيد روز گرما و هدايت شويد روز گمراهى ، قرآن بياموزيد كه آن كلام خداى رحمان و حرز و نگاه دارندهء از شيطان و سنگينى ترازو و ميزان است » . در روايت ديگرى ، امام صادق عليه السّلام مىفرمايد : « كسى كه قرآن بخواند ، ( از غير خدا ) او بى نياز خواهد شد و پس از آن فقرى به او نخواهد رسيد » . « 1 » نيازمندى قرآن به تفسير آيات قرآن متناسب با نيازهاى مردم و جامعه ، و همگام با حوادث و وقايع گوناگون نازل مىشد و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نيز همان آيات را بر مردم مىخواند ، آنان كه با زبان عربى آشنا بودند ، وظيفهء خود را مىفهميدند ، چرا كه قرآن براى استفادهء همگان نازل شده ، و آمده است تا راهنما و هادى آنان در امور زندگى باشد ؛ چنان كه قرآن كريم خود را نور ، هدايت ، روشنگر هر چيز ، بيان و . . . مىداند و از همهء مردم درخواست مىكند تا براى تكامل و سعادت خود از آن استفاده نمايند ، چه بسا افرادى كه به محض شنيدن آيه يا آياتى از قرآن كريم ، هيجان ، عشق و تحول درونى در آنان پديد مىآمد و دگرگون مىشدند ، و اين خود دليلى براى قابل فهم بودن آيات وحى ، براى مردم است . با اين وجود ، امور زير نيازمندى قرآن به تفسير را روشن مىكند : الف . آيات قرآن از طرف كسى نازل شده است كه بر تمامى اسرار طبيعت و جهان ، آگاه بوده ، و دانش او پايان ناپذير است قُلْ أَنْزَلَهُ الَّذِي يَعْلَمُ السِّرَّ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ « 2 » ( اى رسول ما ! به تكذيب كنندگان ) بگو : اين كتاب را آن خدايى فرستاده است كه به علم ازلى از اسرار آسمانها و زمين آگاه است » .
--> ( 1 ) اصول كافى ، ج 2 / 605 ، حديث 8 . توضيح اين كه در قرآن كريم مواعظى وجود دارد كه اگر انسان آنها را بپذيرد در نيازهاى خود از غير خدا بىنياز خواهد شد ، و اگر قرآن كسى را بىنياز نكند ، هيچ چيز ديگر او را بىنياز نخواهد كرد . ( 2 ) فرقان / 6 .